Ron H. van Raalten

Hawaii | Home |
subglobal1 link | subglobal1 link | subglobal1 link | subglobal1 link | subglobal1 link | subglobal1 link | subglobal1 link
subglobal2 link | subglobal2 link | subglobal2 link | subglobal2 link | subglobal2 link | subglobal2 link | subglobal2 link
subglobal3 link | subglobal3 link | subglobal3 link | subglobal3 link | subglobal3 link | subglobal3 link | subglobal3 link
subglobal4 link | subglobal4 link | subglobal4 link | subglobal4 link | subglobal4 link | subglobal4 link | subglobal4 link
Introductie | Oostkust | Westkust | Zuidkust | Noordkust | Mauna Kea | subglobal5 link
subglobal6 link | subglobal6 link | subglobal6 link | subglobal6 link | subglobal6 link | subglobal6 link | subglobal6 link
subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link | subglobal7 link
subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link | subglobal8 link

Hawai'i: Geschiedenis (meer over Hawaii in de links bovenin)

Geschiedenis van Hawai'i

De eerste bewoners.

De Hawaii eilandengroep behoort tot Polynesië, een groot eilandenrijk in de Stille Oceaan, zich in de vorm van een driehoek uitstrekkend van Nieuw Zeeland via het Paaseiland tot in het Noorden Hawaii. Verondersteld wordt dat naam Hawaii afkomstig is van "Owaihee" wat zoveel betekent als thuisland. De precieze afkomst van de Polynesische bevolkingsgroepen die zich op deze eilanden vestigden is niet helemaal goed bekend. De meest aangehangen opvatting vermeldt dat ze afkomstig zijn uit Zuidoost Azië. De Zuidelijke Polynesische eilanden Tonga en Somoa waren het eerst bewoond, zo rond het jaar 1000 voor Christus. In de 1500 daarop volgende jaren migreerden de bewoners van daaruit naar de overige eilanden. De Hawaiiaanse eilanden werden het laatst veroverd door deze kolonisten, ergens tussen het jaar 500 en 700. Onderzoek wijst in de richting van bewoners van de Markiezaateilanden uit het huidige Frans Polynesië. De eerste nederzettingen ontstonden aan de kust en vooral bij riviermondingen. Waarschijnlijk op het meest noordelijke eiland Kauai of het oostelijk daarvan gelegen Niihau. De bewoners woonden in kleine, eenvoudige huizen. Het waren grote families met veel kinderen. Hiermee wordt de veronderstelling gedaan dat de eilandengroep Hawaii voor de zesde eeuw geen menselijke populatie kende. Het is echter nog steeds niet bekend aan wie de petroglieven toegeschreven moeten worden die vooral op The Big Island in grote getalen voorkomen. Het zijn eenvoudige afbeeldingen gegrift in de relatief zachte lavarotsen. De betekenis en het doel van deze afbeeldingen is net als de herkomst of de makers ervan grotendeels onbekend.

Tahitiaanse veroveraars.

Na de eerste kolonisatoren arriveerder In de 11e eeuw een grote groep mensen uit Tahiti die de macht overnam van deze eerste kolonisten. In de 12e eeuw gevolgd door een grote tweede golf migranten uit het huidige Frans Polynesische eiland Tahiti, waaronder de machtige kahuna (priester) Paao. Hij introduceerde het mensenoffer aan goden en bouwde de eerste tempels. Hij legde ook de basis van het kapu systeem. Een complex systeem van taboes die alle sociale interacties heel precies en omstandig regelde. Paao stelde Pili van Tahiti aan als een nieuwe koning, en daarmee de grondslag van het eerste adeldom van Hawaii leggend. Gedurende 7 eeuwen regeerden de nazaten van deze familie gezamenlijk als opperhoofden met de hogepriesters de Hawaainse eilandengroep. Ondanks de gezamenlijke bloedlijn, was er geen sprake van een eenheid tussen de eilanden. Ieder opperhoofd had met zijn hogepriester zijn eigen domein en zijn eigen belangen. De opperhoofden werden gezien als de afstammelingen van de goden. De kapu was enkel bestemd voor het gewone volk. De opperhoofden en de proesters zelf vielen buiten dit taboesysteem, zij hadden dan ook veel aanzien bij het volk. De titel die de opperhoofden onder andere ook Kamehameha meekregen: "de grote", had niet van doen met de "grootheid" van hun leiderschap. De Tahitanen waren forser gebouwd en aanzienlijk langer dan de eerste migranten van de Markiezaatlanden, vandaar dat ze de toevoeging "de grote" meekregen.

Terug naar boven

De eenwording van de archipel.

(terug naar de Oostkust van Big Island)

Kamehamema IEen oude volkslegende verhaalt van een grote koning die de Hawaiiaanse eilanden zal verenigen. Als teken dat deze grote koning geboren is zou er een grote ster aan de hemel verschijnen. In 1758 - het jaar waarin de komeet van Halley verscheen - werd Kamehameha geboren in Paiea in het district Kohala op de noordpunt van The Big Island. In dezelfde periode - januari 1679 - ontdekte de Britse ontdekkingsreiziger James Cook Hawaii (hij noemde de archipel de Sandwich Islands) voor de Westerse wereld. Bij archeologisch onderzoek zijn er overigens aanwijzingen gevonden dat Spaanse zeelieden al rond 1627 de Hawaiiaanse archipel aandeden. Deze twee gebeurtenissen - de ontdekking van de eilanden door James Cook en de activiteiten van Kamehameha - zorgden voor het tot een eenheid worden van de Hawaiiaanse archipel. Nadat Kamehameha The Big Island onder zijn regie kreeg, dwong hij de overige eilanden met behulp van Westers wapentuig zich aan zijn bewind te onderwerpen. De heerschappij onder zijn koningshuis hield meer dan een eeuw stand.

Met de ontdekking van Hawaii vond James Cook ook zijn dood. Bij de eerste landing werd hij nog enthousiast ontvangen door de bevolking. Zij meenden dat hij de God Lono was. De tekenen wezen daarop, de dag dat Cook arriveerde, vierden de Hawaiianen het feest van de God Lono met grote witten lappen rond stokken. De schepen van Cook met de grote masten en de grote witte zeilen en het gegeven dat de schepen vanuit de juiste richting de baai benaderden overtuigden de lokale bevolking dat Lono er aan kwam. Na het vertrek kwamen de schepen in een storm terecht en brak een mast af van één van de schepen, wat de bemanning dwong om terug te keren naar de baai. Deze keer kwamen ze vanuit de verkeerde richting en een gebroken mast en een losfladderend zeil. Dit gecombineerd met een voorval over een (vermeende) diefstal door een Hawaiiaan van een van de roeiboten van Cook leidde tot een kort maar hevig gevecht tussen de bemanning van Cook en de lokale bevolking, waarbij Cook samen met 5 van zijn bemanningsleden aan de kust Kealakekua Bay het leven liet. Cook kon niet zwemmen en koos ervoor om niet de 300 meter naar een klaarliggende boot te overbruggen, maar liep terug het strand op met fatale gevolgen. Ter nagedachtenis staat aan deze overigens prachtige baai het James Cook monument.

Terug naar boven

Ondergang van de monarchie

Het contact met de Westerse wereld en daarmee de komst van buitenlandse schepen bracht zoals gebruikelijk vele veranderingen, die vooral hun doorwerking hadden op het cultureel en spiritueel leven van de oorspronkelijke bevolking. De eerste protestantse zendelingen in het kielzog van de Westerse invloed maakten volop gebruik van het daardoor ontstane vacuüm en bekeerden de Hawaiianen tot het christendom.

Kamehameha werd opgevolgd door zijn zoon, Kamehameha II. Hij bracht samen met één van zijn 5 vrouwen een bezoek aan Engeland, waar hij de mazelen opdeed. Tengevolge van het ontbreken van afweerstoffen overleed hij. Zijn broer Kamehameha III volgde hem op. Deze was erg verwesterd, maar wist toch een mogelijke annexatie door het buitenland af te wenden en zelfs onafhankelijkheid te verkrijgen.

De Hawaiiaanse bevolking nam ondertussen drastisch af van 350.000 tot 20.000 personen. Hetzelfde verschijnsel waaraan hun koning bezweek speelde daarin een rol: de import van Westerse ziekten met name lepra en de pokken waartegen de Polynesiërs geen weerstand hadden. De volgende koning Kamehameha IV, kleinzoon van Kamehameha I, was sterk op Groot-Brittanië georiënteerd en stierf jong. In zijn tijd was Hawaii voornamelijk een belangrijke aanloophaven voor walvisvaarders. Zijn broer Kamehameha V volgde hem op. Hij was niet erg geliefd, maar regeerde Hawaii met grote toewijding. De export van suiker en ananas ging een steeds belangrijkere rol spelen. Suikerriet plantages werden de belangrijkste economische pijler. Na Kamehameha V waren er geen erfgenamen meer.

David KalakauaOmdat er geen erfgenamen meer waren moesten verkiezingen uitsluitsel geven wie zich de nieuwe koning kon noemen. David Kalakaua kwam daardoor aan de macht. De Verenigde Staten was de belangrijkste markt voor suikerriet voor Hawaii en zorgde voor een sterke economische afhankelijkheid. Voor de productie van suiker werden veel buitenlandse arbeiders aangetrokken. Vooral uit Japan werd arbeidskracht geïmporteerd, daarna ook uit andere landen als Korea maar ook Europese landen. Het percentage Hawaiianen werd steeds kleiner. David Kalakaua zette zich sterk in voor Hawaiiaanse tradities: de hula, muziek, maar ook Victoriaanse koninklijke elegantie bleef belangrijk. In juli 1887 werd Kalakaua gedwongen de "bajonnetten grondwet" te tekenen door de Hawaiian League. Dit luidde het einde van de monarchie in. De achtereenvolgende opvolgers Kala en Lihuokalani probeerden nog het beste er van te maken. Lihuokalani de laatste koningin kleedde zich als de Engelse Queen Victoria en zag haar als voorbeeld van hoe een koningin moest zijn en moest gedragen. Toen Lihuokalani probeerde de macht weer naar zich toe te trekken, proclameerden Amerikaanse bezitters van suikerplantages een republiek. Zij verzochten de Verenigde Staten om Hawaii te annexeren. In 1898 zette de regering van de Verenigde Staten Lihuokalani - en daarmee de laatste koningin - af en Hawaii werd een protectoraat van de Verenigde Staten. Een aantal jaren geleden heeft de Amerikaanse regering, na de installatie van Hawaii als vijftigste staat, haar excuses aangeboden aan de Hawaiiaanse bevolking voor dit ingrijpen, waarop de Hawaiiaanse senator Daniël Kahikina Akaka met een wetsvoorstel is gekomen om de belangen van de autochtone Hawaiianen te waarborgen en te verbeteren. Niet iedereen schijnt hier gelukkig mee te zijn (zie verder hieronder).

Terug naar boven


Hawaii als onderdeel van de Verenigde Staten.

Na de annexatie door de Verenigde Staten draait de economie voornamelijk op de export van suikerriet en ananas. De eilanden veramerikaniseren in een hoog tempo en er ontstaat een mengcultuur, waarin de verschillende bevolkingsgroepen naast elkaar leven.

Het Kauai museum in Lihue op het eiland Kauai laat een overzicht zien van de beginperiode van Hawaii als onderdeel van de Verenigde Staten. Het merendeel bestaat echter uit artefacten en gegevens over de rijke families. Het gaat dan vooral om Amerikaanse, Noorse en Duitse families die grote delen van het land tegen bijzonder lage prijzen opkochten. Over de Hawaiianen zelf en de importarbeiders uit Japan en Korea is weinig anders terug te vinden dan foto's waarop ze figureren. De universiteit van Hawaii kent een afdeling Hawaii-studies en sinds een aantal jaar wordt daar nu werk gemaakt van het onderzoek naar verhalen en overleveringen uit deze tijd en het vastleggen ervan zowel in het Hawaiiaans als in het Engels. Eén van de eerste publicaties gaat over het verhaal van Kaluaikoolau een inwoner van Kekaha een vissersplaatsje vlak bij Waimea op Kauai en verhaalt over de gebeurtenissen die plaatsvinden als bij hem en bij zijn zoon lepra wordt geconstateerd. Het verhaal opgetekend uit de mond van zijn vrouw geeft een gedetailleerd en indrukwekkend beeld van de wijze waarop de mensen uit die tijd hun omgeving ervaarden en waarnamen en er ook naar handelden.

Pearl Harbor, gelegen op het Hawaiiaanse eiland Oahu, werd al in 1884 min of meer Amerikaans grondgebied door een verdrag tussen Hawaii en de Verenigde Staten. De Amerikanen hadden in de jaren daarvoor al hun oog op de eilandengroep laten vallen omdat het een geschikte uitvalsbasis voor handel met het Verre Oosten was en omdat de eilanden de perfecte manier vormden de Amerikaanse interesses in dat gebied te beschermen. Bij de Japanse aanval op Pearl Harbor op 7 december 1941 vielen 2400 doden, maar dwong de VS mee te vechten aan de kant van de Geallieerden, waardoor Japan uiteindelijk op de knieën werd gedwongen.

In maart 1959 wordt Hawaii de 50e staat van de Verenigde Staten. Toerisme vormt de economische ruggengraat van de nieuwe staat. Door de handel en vooral het toerisme groeit de economie van Hawaii nog steeds. Als staat heeft het de laagste werkloosheid van de Verenigde Staten: 3,5% tegen een gemiddelde van 5,5% (cijfers over 2004). De groep werklozen wordt vooral gevormd door de Polynesische bevolkingsgroep. Van een tropisch paradijs veranderde de Hawaiaanse archipel in een sterk veramerikaniseerde toeristische gordel.

Recentelijk is er veel te doen om de zogenaamde Akaka Bill: The Hawaiian Government Reorganization Bill: ingediend januari 2005 en ter stemming in december 2005. Inmiddels is de behandeling van deze wet doorgeschoven naar de tweede zitting van het 109de congres in 2006, vanwege de hurricane Katrina. De Akaka Bill is een wetsvoorstel ingediend door senator Daniël Akaka, die de relatie tussen de Verenigde Staten en de Hawaiiaanse bevolkingsgroep wil regelen analoog aan de regelingen zoals die bestaan voor de Indiaanse bevolkingsgroepen op het vasteland van de Verenigde Staten. Er bestaat felle tegenstand, maar er zijn even zo goed felle voorstanders voor deze grondwet onder de Hawaiianen. Zowel bij de voor- als de tegenstanders zijn er verschillende, soms haaks op elkaar staande, argumenten. Sommigen zien het als mogelijkheid om weer een geheel autonome en zelfstandige republiek of koninkrijk te worden, anderen stellen dat het een racistisch getint geheel vormt.

Terug naar boven

Bronnen

Antarctic explorers: James Cook. Retrieved March 27,2005, from http://www.south-pole.com/

Bendure, G., Friary, N. & Benson, S. (2003). Hawaii. From Oahu to Niihau, all-island coverage. Melbourne: Lonely Planet Publications.

Daniel Kahikina Akaka. Retrieved August 3, 2005, from: http://akaka.senate.gov/akakabill-b.html

Frazier, F. N. (2001). "The True Story Of Kaluaikoolau. As Told By His Wife Piilani". Translated from the Hawaiian Language. Lihue: The Kauai Historical Society.

Geschiedenis van Hawaii. Retrieved March 27,2005, from http://www.allesamerika.com/

Hawai'i History. Retrieved August 3, 2005, from: http://www.instanthawaii.com/

Kamehameha, kings of Hawaii. Britannica Student Encyclopedia. Retrieved March  27, 2005, from Encyclopædia Britannica Premium Service.

Liholiho: Kamehameha II. Retrieved March 27, 2005, from http://www.aloha-hawaii.com/

Persoonlijke mededelingen Kahalelaukoa Ell (Koa) - August 1, 2005

Polynesian Postcards. Retrieved March 27, 2005, from http://www.janeresture.com/

The Life of Captain Cook. Retrieved March 27, 2005, from http://www.aloha-hawaii.com/

Terug naar boven

Over mij | Last Update | Privacy Policy | Contact opnemen | ©2005 Ron H. van Raalten